११ वैशाख

काठमाडौं । १२ औं लोकतन्त्र दिवस विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाइँदैछ । सरकारले लोकतन्त्रपछिका विभिन्न उपलब्धीका कारण बैशाख ११ गतेलाई भुल्दै गए पनि लाखौं जनता जो सडकमा उत्रिएर लोकतन्त्र ल्याउन भूमिका खेलेका थिए उनीहरु अझै पनि लोकतन्त्रको सम्झना गर्न कत्ति पनि हिच्किचाउँदैनन् ।

२०६२ साल चैत २६ गतेबाट (२०४६ सालमा बहुदल आएको दिनको सम्झनामा) सुरु भएको आन्दोलन २०६३ बैशाख ११ गते विघटित संसदको पुनःस्थापनासंगै सफल भएको थियो ।

तात्कालीन राजा ज्ञानेन्द्र शाहले जननिर्वाचित प्रधानमन्त्रीलाई बर्खास्त गरी सत्ता र शक्ति अधिनमा लिएपछि वाध्य भएर नेपाली कांग्रेस, नेकपा एमालेसहितका सात दल आन्दोलनमा होमिएका थिए ।

उनीहरुको तत्कालीन माग थियो –विघटित प्रतिनिधि सभा पुनःस्थापना । तर समयले त्यसलाई अझ गहन रुप लिँदै जाँदा राजसंस्था नै जाने माहोल बनायो ।

त्यही माहोलका कारण राजनीतिक दल मात्र होइन सम्पूर्ण क्षेत्रका पेशाकर्मीहरु समेत ज्यानको बाजी लगाएर सडकमा उत्रेसंगै उपलब्धीका रुपमा पाएको लोकतन्त्रले पछि राजसंस्था नै ढाल्यो ।

त्यो आन्दोलनको आँधीवेहरीमा पनि बढी बैरी बनेका ज्ञानेन्द्र र उनी पक्षका राजावादीहरुकै कारण राजसंस्था ढाल्न मद्धत गर्यो ।
०६२–६३ को जनआन्दोलनमा २५ जनाको ज्यान गएको थियो भने सयौं घाइते भएका थिए । घाइतेहरुको हालत अहिले पनि बेहाल छ ।

तीमध्ये पर्छन् मुकेश कायस्थ । उनको पछिल्लो समय केपी शर्मा ओली नेतृत्वको सरकारले भत्तासमेत खोसेको छ । यो भन्दा दुर्भाग्य के हुन्छ ?

२०६१ माघ १९ को शाही ‘कू’ लगत्तैदेखि शुरु भएको आन्दोलनले गति लिदै २०६२ चैतदेखि निर्णायक चरणमा प्रवेश गरेको थियो । र त्यही आँधीबेहरीले २०६५ जेठ १५ गते राजसंस्था फाल्यो । गणतन्त्र आयो ।

लोकतन्त्रले राजालाई घुँडा टेकाउँदा १७ हजार नेपालीको ज्यान लिएको विद्रोही माओवादीलाई मुलधारको राजनीतिमा ल्याउने काम भयो । त्यही सफलताले ०६४ मा पहिलो संविधानसभाको निर्वाचन भयो ।